3 Het gaat in alle godsdiensten toch om hetzelfde?

Als je maar goed leeft…

In dit hoofdstuk staan we stil bij een opvatting die veel mensen om ons heen hebben: het gaat in alle godsdiensten toch eigenlijk allemaal om het­zelfde? Of je nu christen, moslim of hindoe bent: we willen toch allemaal vrede? En in de Bijbel, de Koran, of wat voor godsdienstig boek dan ook, gaat het toch vooral om dat je goed leeft en anderen probeert te helpen? Mensen die juist op zoek zijn naar de verschillen, zijn scherpslijpers. Of erger: fundamentalisten en extremisten. En daar hebben we al genoeg last van.

Tja, hoe moet je hier nu op reageren?

Verschillend denkbeelden

Het is goed om eerst te proberen duidelijk te krijgen wat iemand nu werke­lijk zegt. Sommigen vinden echt dat de verschillende godsdiensten niet uit elkaar te houden zijn (maar vaak komt dat voort uit onwetendheid). Ande­ren vinden dat het in de kern om hetzelfde gaat, ook al lijkt het van de bui­tenkant heel verschillend. Weer anderen vinden dat het niet goed mogelijk is om te bepalen wie er gelijk heeft: christenen, moslims, hindoeïsten of aanhangers van een andere godsdienst. En dan trekt de één de conclusie dat godsdienst dus weinig zin heeft, terwijl de ander het toch wel waardevol vindt dat er godsdiensten zijn.

Redenen voor kritiek

Als christen willen we graag aantonen dat Christus werkelijk uniek is – dat Hij niet zomaar kan worden ingeruild voor een ander. Maar zo`n boodschap is tegenwoordig niet populair. Wat zit daar achter? Pas als we dat weten, kunnen we goed reageren op de kritiek.

De belangrijkste vier redenen voor de kritiek kunnen zijn:

  1. het is hoogmoedig om te zeggen dat alleen jouw godsdienst de enige ware is (en vooral als je zegt dat niet-christenen in de hel komen);
  2. verschillen tussen godsdiensten spelen een belangrijke rol in veel oorlo­gen; zeggen dat er maar één waarheid is, is dus een gevaar voor de wereldvrede;
  3. als je alleen in de hemel komt als je christen bent, dan hebben mensen die er niet mee opgevoed zijn, veel minder kans om in de hemel te komen – dat is niet eerlijk;
  4. God is veel te hoog verheven – dat kan geen mens bevatten, dus is het onzin om te zeggen dat jouw godsdienst alleen weet Wie God werkelijk is.

Bijbels onderwijs

Hoe kan de Bijbel ons helpen in een gesprek waar dit aan de orde komt?

In ieder geval is duidelijk dat God Zich in de Bijbel bekendmaakt als de enige God (Deut. 6: 4). Andere `goden` worden duidelijk ontmaskerd (Jes. 44: 6-8). En Jezus Christus is de enige weg tot de Vader, door zijn verlos­send lijden, sterven en opstaan (Joh. 14: 6). Dit zijn heel wezenlijke aspec­ten van het christelijk geloof en daarmee onopgeefbaar.

Verder uitgewerkt zouden we kunnen zeggen dat het unieke van het chris­telijk geloof tot uiting komt in vijf hoofdlijnen van de Bijbelse boodschap:

  1. Onze God is een verkiezende God. Hij riep Abraham, Hij verkoos het volk Israël en riep een gemeente. In alle gevallen gaat het God om de wereld: degenen die Hij roept, moeten lichtend licht en zoutend zout zijn. Het gaat niet om het opklimmen tot God: God daalt zelf af naar de men­sen.
  2. God is niet te kennen uit de natuur of vanuit ons eigen denken. God openbaart Zichzelf. En Hij is heel anders dan wij mensen geneigd zijn te denken.
  3. Van nature ontvlucht de mens God, omdat hij zondaar is. Als de mens goden bedenkt, is dat om de ware God buiten de deur te houden (Rom. 1: 18-23). God moet onze zondige onmacht en onwil breken – alleen dan kunnen we Hem kennen.
  4. Jezus is niet zomaar een profeet – Hij is de openbaring van God in mense­lijke gedaante, het vleesgeworden Woord van God. Hij vertèlt niet alleen Wie God is – Hij laat dat ook Zelf zíen.
  5. Jezus is de onvervangbare Verlosser. Ook al zouden we precies weten Wie God is – zonder aanvaarding van Jezus` offer zouden we reddeloos verloren zijn. Hij maakt het mogelijk dat we weer een aan God gewijd leven gaan leiden.

Hoe zou onze reactie kunnen zijn?

En dan de vraag: hoe kunnen we nu antwoorden op de vier belangrijkste redenen om dit Bijbelse onderwijs niet te geloven?

– Eerst het punt van de hoogmoed. Laten we dan eerst erkennen dat hoog­moed niet goed is: Jezus leert ons nederigheid. Maar we kunnen wel een wedervraag stellen: is het hoogmoedig om te zeggen dat jouw politieke overtuiging de beste is? Nee toch? En dat terwijl die overtuiging van mèn­sen uit gaat. Christenen spreken slechts God na als ze zeggen dat het christelijk geloof het enige ware is.

– Dan het punt van het gevaar voor de wereldvrede. Inderdaad hebben ook christenen zich schuldig gemaakt aan godsdienstoorlogen. Dat moeten we niet willen ontkennen. Maar wat schieten we ermee op als we het unieke van ons geloof relativeren? Juist door te onderstrepen dat God een God van vrede is, kunnen we (radicale) aanhangers van andere godsdiensten oproepen om de vrede te zoeken. En hen duidelijk maken dat ze God verkeerd hebben begrepen als ze te vuur en te zwaard hun godsdienst verdedigen.

– Op de kritiek dat mensen die niet zijn opgevoed in het christelijk geloof, geen eerlijke kans krijgen, kan verschillend worden gereageerd. Voor heel veel mensen in alle delen van de wereld is het gelukkig mogelijk om in aanraking te komen met het evangelie. Daarvoor ben je niet alleen afhan­kelijk van de opvoeding. En het is ieders verantwoordelijkheid hoe je hierop reageert. Aan de andere kant hebben we hier ook te maken met de gevolgen van de zondeval: het gehele menselijke geslacht is meege­sleurd in de val van Adam. En het is slechts genade als je er uit wordt gered – we hebben er geen recht op!

– Dat God te hoog is om door mensen te kunnen worden begrepen, is op zich een goed punt. Het moet ons behoeden voor de gedachte dat we alles van God weten. God blijft een mysterie. Maar het bijzondere is nu juist dat God Zichzelf heeft geopenbaard. En dat wat Hij heeft geopen­baard, is genoeg om ons te laten erkennen dat er maar één God is.

Standvastigheid en naastenliefde

Uit dit hoofdstuk is gebleken dat er genoeg redenen zijn om vol te houden dat er maar één weg is. Maar als we eerlijk in ons eigen hart kijken, dan zouden we wel eens kunnen schrikken van hoeveel relativering er inmid­dels al in is geslopen. Vooral doordat we steeds meer mensen om eens heen andere keuzen zien maken. Het kan ons aan het twijfelen brengen. Laten we God bidden om standvastigheid. En om liefde voor ons naaste, zodat we Zijn evangelie niet voor onszelf houden.

Lees verder: (4) Bewijs het maar eens

Naar Inleiding